.ماتَ خُزّانُ الأموالِ و بَقِيَ خُزّانُ العلمِ أعْيانَهُم مفْقُدَةً و أشْخاصَهُم في القُلوبِ موْجودةً
-Malı biriktirenler öldüler,ilim biriktirenler kaldılar,onların malları kayıptır,şahsiyetleri kalplerde yaşamaktadır.
:و سُئلَ بَعْضُ العُلَماءِ
أيُّهُما أفْضَلُ: العِلمُ أمْ المالُ؟ فَقالَ: الجَوابُ عَنْ هَذا:أيُّهُما أفْضَلُ؟المالُ أم العقْلُ.و قالَ صالِحُ بن عبد القدوس:
لا خَيْرَ فيمَنْ كانَ خَيرُ ثَنائهِ في الناسِ قَوْلُهُم غَنيُُّ واحِدُ
-Bir âlime soruldu:
Hangisi üstündür-ilim mi-mal mı ? Dedi ki : Cevap şu soruda saklıdır.: Hangisi üstündür? Mal mı-Akıl mı? Salih B.Abdülkuddüs şöyle dedi:
İnsanlar arasında bu varlıklıdır diye söylemelerinin hiç bir değeri yoktur.
:لا يَنْبَغي للِكَبيرِ أنْ يسْتَحِيَ مِنْ طَلَبِ العِلْمِ
; و رُبَّما امْتَنَعَ الإنْسانُ مِنْ طَلَبِ العِلْمِ لِكِبْرِ سِنِّهِ, واسْتحْيائهِ مِنْ تَقْصيرِهِ في صِغْرِهِ أنْ يَتَعَلَّمَ في كِبْرِهِ
Büyüğün İlim Tahsilinden Dolayı Utanmaması Gerekir:
Belki insan yaşının büyüklüğünden dolayı ilim tahsil etmekten çekinir.Küçüklüğünde eksik yaptığından dolayı büyüklüğünde öğrencilik yapmaya çekinir.
فَرَضِيَ بِالجَهْلِ أنْ يَكونَ مَوْسوماً بِهِ, و آثَرَهُ عَلى العِلْمِ, أنْ يَصيرَ مُبْتَدئاً بِهِ
-Onunla vasıflandığı cehalete razı olur, İlme başlamak yerine cehaleti ilme tercih eder.
و هَذا خُدَعِ الجَهْلِ, و غُرورِ الكَسْلِ
-Ama bu cahillerin hilelerindendir ve tembellerin aldatmalarıdır.
لأنَّ العِلْمَ إذا كانَ فَضيلَةً, فرَغْبَةُ دَوِيَ الأسْنانُ فيهِ أوْلىَ
-Çünkü,ilim madem ki üstündür,yaşlılarda ilim daha iyidir.
والإبْتَداءُ بِالفِضيلَةِ فَضيلَةُُ , و لأنْ يَكونَ شَيخاً مُتَعَلِّماً , أوْلىَ مِنْ أنْ يَكونَ شَيْخاً جاهِلاً
-Üstün olan bir şeye başlamak da üstünlüktür ,çünkü yaşlı bir öğrenci olmak yaşlı bir cahil olmaktan daha iyidir.
فَضْلُ العِلمِ على المال
فَأما المالُ فَظَلَّ زائل , عارية مسترجعة و ليس في كثرته فَضيلةُُ و لَوْ كانَتْ فيه فَضِيلَةُُ لَخَصَّ الله بِهِ مَنْ اصْطَفاهُ لِرِسالَتِهِ, واجْتَباهُ لِنُبُوَّتِهِ
-Çokluğunda bir üstünlük yoktur.Onda bir üstünlük olsaydı,Allah onu peygamberlik için yada nübüvvet için seçtiklerine verirdi.
و قَدْ كانَ أكْثَرُ أنْبِياءِ الله تَعلَى مَعَ ما خَصَّهُم الله بِهِ مِنْ كَرامَةٍ,و فَضَّلَهُم عَلى سائرِخَلْقِهِ, فُقَراءُ لا يَجِدُونَ بُلْغَةً, و لا يَقْدِرُونَ عَلى شئ حَتَّى صارُوا في الفَقْرِ مَثَلاً:قال البُحْتُري :
-Allah'ın onları şerefli kılmasına ve diğer mahlukatın en üstünleri olmasına rağmen,peygamberlerin çoğu fakir kimselerdi,yiyeceğin en azını buluyorlardı ve çok fazla bir şeye güçleri yetmiyordu. Öyle ki fakirlikte mesel oldular.oldular. Buhturî şöyle dedi :
فَقْرُُ كَفَقْرِ الأنْبِياءِ و غُربَةُُ و صَبابَةُُ لَيْس البَلاءُ بِواحِدِِ
-Ben öyle bir fakirlik içerisindeyim ki peygamberlerin fakirliği gibi;
-Gurbetteyim,ve aşk içindeyim bela tek değil ki!!!
وَ لَعَدَمِ الفَضِيلَةِ في المالِ مَنَحَهُ الله الكافِرَ , و حَرَمَهُ المُؤمِنَ.قالَ الشَّائرُ:
-Malda üstünlük olmadığından dolayı Allah malı çoğunlukla kâfire vermiştir.mümini de maldan mahrum etmiştir.Şair şöyle dedi :
كَمْ كافِرٍ بالله أمْوالَهُ تَزْدادُ أضْعافاً علَى كفْرِهِ
-Nice Allah'a inanmayan kimseler vardır ki malları kat kat artar;hem de inanmamasına rağmen;
وَ مؤمِنُُ لَيسَ لَهُ دِرْهَمُُ يَزْدادُ إيْماناًعَلى فَقْرِهِ
-Nice müminler vardır ki bir dirhemleri bile yoktur;fakirliklerine rağmen onların inançları artar
يا لائمَ الدَهْرِ و أفْعالِهِ مُشْتَغِلاً يُزْرِي عَلى دَهْرِ
-Ey zamanı ayıplayan,kınayan,onunla meşgul olanlar;
الدَّهْرُ مأمورُُ لَهُ آمِرُُ يَنْصَرِفُ الدَّهْرُ عَلى أمْرِهِ
-Zaman memurdur,onun da bir amiri vardır,zaman onun emrine göre geçer.
وَ قَدْ بَيَّنَ علي بن أبِي طالِب رَضي الله عَنْهُ فَضْلَ ما بَيْنَ العِلمِ و المالِ, فَقالَ:
-Hz.Ali (Allah ondan razı olsun ) ilimle mal arasındaki üstünlüğü açıkladı.
العِلمُ خَيْرُُ مِن المالِ
-İlim maldan daha hayırlıdır dedi.
العِلمُ يَحْرُسُكَ وَ أنْتَ تَحْرُسُ المالَ.العِلمُ حاكِمُُ و المالُ مَحْكومُُ عَلَيهِ
-İlim seni korur,ve sen malı korursun.İlim hâkimdir ve mal ona mahkumdur.
Enis B.Mâlik Hz.Peygamberin şöyle buyurduğunu rivayet etti: ( Hikmet,şerifin şerefini artırır.)İşinde usta olması köleyi kralın oturduğu yere oturana kadar yükseltir.
وَقَد قالَ بَعْضُ الأدَباءِ : كُلُ عِزَّ لا يَوَطِّدَهُ عِلْمُ: مَذَلَّةُُ وَ كُلُّ عِلْمٍ لا يُؤيْده عَقْلَ مَضَلَّة
Bir edebiyatçı şöyle dedi: İlmin desteklemediği her üstünlük bir zillettir.Aklın desteklemediği her ilimde delalettir,yoldan çıkmadır.
.وَ قالَ بَعْضُ العُلَماءِ السَّلَفِ : إذا أرادَ الله بالنَّاسِ خَيْراً جَعَلَ العِلْمَ في مُلوكِهمو المُلك في عُلَمائهم
Selef Ulemâsından birisi de şöyle dedi :Allah birinin hayrını isterse, ilmi onların kralları arasına koyar ve mülkü de onların âlimlerine verir.
وَ قالَ بَعْضُ البُلَغاءِ : العِلْمُ عِصْمَةُ المُلوكِ لأنّهُ يَمْنَعُهُم مِنْ الظُّلْمِ وَ يَرُدُّهُم إلى الحِلْمِ وَ يَصِدُهُم الأذِيةِ و يَعْطَفُهم عَلى الرَّعِيَةِ فَمِنْ حَقِّهِم .أنْ يَعْرِفوا حَقَّهُ وَ يَسْتَنْبِطُوا أهْلَه
Belâgatçılardan birisi de şöyle dedi; İlim kral için bir koruma vasıtasıdır,çünkü onun başkasına zulm etmesine engel olur, ve onu yumuşaklığa götürür.Başkalarına eziyetten uzak durur, halkına merhamet eder.O ilim adamının hakkını bilmesi ve ilim ehlinden bir şeyler öğrenmesi o kralların haklarıdır.
Her İlmin Bir Tarafını Al :
Yahya B.Hâlid oğluna şöyle dedi : Oğlum,senin her çeşit ilmi öğrenmen gerekir.Sen o ilimden al çünkü kişi bilmediğinin düşmanıdır, ve ben ilimden bir şeye düşman olmaktan nefret ederim.Ve şu şiiri söyledi :
تَفَنَّنْ وَ خُذْ مِنْ كُلِّ عِلْمٍ فإنَّما يَفوقُ إمْرُؤُُ في كُلِّ فَنٍّ لَهُ عِلْمُ
فأنْتَ عَدُوُُ للذي أنْتَ جاهِلُُ بِهِ وَالعِلْمُ أنْتَ تُتْقِنُهُ سَلْمُُ
Sanat öğren ve her ilimden de al,çünkü insan bilgisi olduğu her ilimde yükselir.
Halbuki sen bilmediğinin düşmanısın yaptığın ilim de kurtuluştur,selamettir.
فَضْلُ العِلمِ على المال
فَأما المالُ فَظَلَّ زائل , عارية مسترجعة و ليس في كثرته فَضيلةُُ و لَوْ كانَتْ فيه فَضِيلَةُُ لَخَصَّ الله بِهِ مَنْ اصْطَفاهُ لِرِسالَتِهِ, واجْتَباهُ لِنُبُوَّتِهِ
-Çokluğunda bir üstünlük yoktur.Onda bir üstünlük olsaydı,Allah onu peygamberlik için yada nübüvvet için seçtiklerine verirdi.
و قَدْ كانَ أكْثَرُ أنْبِياءِ الله تَعلَى مَعَ ما خَصَّهُم الله بِهِ مِنْ كَرامَةٍ,و فَضَّلَهُم عَلى سائرِخَلْقِهِ, فُقَراءُ لا يَجِدُونَ بُلْغَةً, و لا يَقْدِرُونَ عَلى شئ حَتَّى صارُوا في الفَقْرِ مَثَلاً:قال البُحْتُري :
-Allah'ın onları şerefli kılmasına ve diğer mahlukatın en üstünleri olmasına rağmen,peygamberlerin çoğu fakir kimselerdi,yiyeceğin en azını buluyorlardı ve çok fazla bir şeye güçleri yetmiyordu. Öyle ki fakirlikte mesel oldular.oldular. Buhturî şöyle dedi :
فَقْرُُ كَفَقْرِ الأنْبِياءِ و غُربَةُُ و صَبابَةُُ لَيْس البَلاءُ بِواحِدِِ
-Ben öyle bir fakirlik içerisindeyim ki peygamberlerin fakirliği gibi;
-Gurbetteyim,ve aşk içindeyim bela tek değil ki!!!
وَ لَعَدَمِ الفَضِيلَةِ في المالِ مَنَحَهُ الله الكافِرَ , و حَرَمَهُ المُؤمِنَ.قالَ الشَّائرُ:
-Malda üstünlük olmadığından dolayı Allah malı çoğunlukla kâfire vermiştir.mümini de maldan mahrum etmiştir.Şair şöyle dedi :
كَمْ كافِرٍ بالله أمْوالَهُ تَزْدادُ أضْعافاً علَى كفْرِهِ
-Nice Allah'a inanmayan kimseler vardır ki malları kat kat artar;hem de inanmamasına rağmen;
وَ مؤمِنُُ لَيسَ لَهُ دِرْهَمُُ يَزْدادُ إيْماناًعَلى فَقْرِهِ
-Nice müminler vardır ki bir dirhemleri bile yoktur;fakirliklerine rağmen onların inançları artar
يا لائمَ الدَهْرِ و أفْعالِهِ مُشْتَغِلاً يُزْرِي عَلى دَهْرِ
-Ey zamanı ayıplayan,kınayan,onunla meşgul olanlar;
الدَّهْرُ مأمورُُ لَهُ آمِرُُ يَنْصَرِفُ الدَّهْرُ عَلى أمْرِهِ
-Zaman memurdur,onun da bir amiri vardır,zaman onun emrine göre geçer.
وَ قَدْ بَيَّنَ علي بن أبِي طالِب رَضي الله عَنْهُ فَضْلَ ما بَيْنَ العِلمِ و المالِ, فَقالَ:
-Hz.Ali (Allah ondan razı olsun ) ilimle mal arasındaki üstünlüğü açıkladı.
العِلمُ خَيْرُُ مِن المالِ
-İlim maldan daha hayırlıdır dedi.
العِلمُ يَحْرُسُكَ وَ أنْتَ تَحْرُسُ المالَ.العِلمُ حاكِمُُ و المالُ مَحْكومُُ عَلَيهِ
-İlim seni korur,ve sen malı korursun.İlim hâkimdir ve mal ona mahkumdur.
صِيانَةُ العالِم نَفْسَهُ
و إذا صانَ ذُو العِلمِ نَفْسَهُ حَقَّ صِيانَتَها,و لازَمَ فِعْلِ ما يَلْزَمُها,أمِنَ تَعْييرَالمُوالي, و تَنْقيصَ المُعادِي,و جَمَعَ إلى فَضيلَةِ العِلْمِ , و عِزَّةَ النَزاهَةِ, فَصارَ بالمَنْزِلَةِ الَّتي يَسْتَحِقُّها بِفَضائلِهِ.
Alimin Kendini Koruması
Eğer ilim sahibi kendini korursa,o zaman onu korumanın hakkını vermiş olur,gerekli olan şeyleri de yapmış olur,dostların ayıplamasından ve düşmanın açığını bulmasından emin olmuş olur,ilim derecelerinden gurur duyacak şekilde ilim derecelerini bir araya getirmiş olur.o zaman bu ilmini koruyan kimse öyle bir yerde olur ki onun üstünlüklerini,yüceliklerini hak etmiş olur.
المُلَماءُ وَرَثَةُ الأنْبِياءِ
و رَوَى أبُو الدَرْداء أنَّ النَبِيَ (ص) قالَ: (العُلَماءُ وَرَثَةُ الأنْبِياءِ) لأنَّ الأنْبِياءَ لَمْ يُوَرِّثوا ديناراً وَ لا دِرهَماً,وَإنَّما وَرَثوا العِلمَز.
Alimler Peygamberlerin Varisleridir
Ebu Derdâi rivayet etti.Hz.Peygamber şöyle buyurdu:(Alimler peygamberlerin varisleridir.)Çünkü peygamberler miras olarak mal yada para bırakmazlar, ancak ilim bırakırlar.
(و رَوَى أبو هُرَيْرَة أنَّ النَّبي ( ص ) قالَ ( لِلأنْبِياءِ عَلى العُلَماءِ فَضْلُُ دَرَجَتَيْنِ ,و للعُلَماء عَلى الشُهَداء فَضْلُُ دَرَجَةً) .
Ebu Hureyre rivayet etti,Hz.Peygamber şöyle buyurdu: Peygamberlerin ilim adamlarına iki derece üstünlüğü vardır,ilim adamlarının şehitlere bir derece üstünlüğü vardır.
و قالَ بَعْضُ البُلَغاءِ إنَّ من الشَّريعَة أنْ تُجِلَّ أهْلَ الشَّريعَةِ و مِنْ الصَّنيعَةِ أنْ تَرُبَّ حُسْنَ الصَّنيعَةِ
Belâgatçılardan birisi şöyle dedi; İlim adamına saygı göstermek dinin bir emridir; Madem ki ilim adamına saygı göstermek dinin bir emridir,o zaman bu işi artırmak en güzelidir.
فَيَنْبَغي لِمَن اسْتَدَلَّ بِفِطْنَتِهِ عَلى اسْتِحْسانِ الفضائلِ , واستِقْباحِ الرَّذائلِ أنْ يَنْفِيَ عَنْ نَفْسِهِ رَذائلَ الجَهْلِ, بِفَضائلِ العِلمِ , و غَفْلَةَ الإهْمالِ ,بِاسْتيقاظِ المُعانَةِ ,
Zekasıyla iyilikleri,güzellikleri bulmak isteyen ve kötülüğü, rezil olan şeyleri kötü görmek isteyen kimseye cehaletin rezilliklerini ilmin değerleriyle kendisinden atması gerekir.Uygulamanın yardımıyla kendisini ihmalkarlığın gafletinden uzaklaştırması gerekir.
وَ يَرْغَبَ في العِلمِ رَغْبَةً مُتَحَقُّقُُ لِفَضائلِهِ, وَاثَقَ بِمَنافِعِهِ
Güzelliklere ulaşmış bir kimsenin istediği gibi ilim istemesi lazım.O kişi faydalarına inanır.
وَ لا يَلِيهُ عَنْ طَلَبِهِ كَثْرَةُ المالِ ,وَ لا نُفوذُ أمءرٍ وَ علوّ مَنْزِلَةٍ
Mal çokluğu,makamının yüksek olması,nüfuzunun olması kişinin ilim talep etmesine engel değildir.
.فَإن من نفذ أمْرَهُ فَهُوَ إلى العلم أحوج و من علت مَنْزِلَتِهِ فَهُوَ بِالعِلمِ أحَق
العِلمُ وَ المُلوكُ
.(وَ رَوَى أنس بن مالك عن النبي (ص) أنّهُ قالَ : ( إنَّ الحِكْمَةُ تَزِيدُ الشَّريفَ شَرَفاً و تَرْفَعُ العَبْدُ المَمْلوكُ, حَتى تُجْلَسُ مَجالِسَ المُلوك
وَقَد قالَ بَعْضُ الأدَباءِ : كُلُ عِزَّ لا يَوَطِّدَهُ عِلْمُ: مَذَلَّةُُ وَ كُلُّ عِلْمٍ لا يُؤيْده عَقْلَ مَضَلَّة
Bir edebiyatçı şöyle dedi: İlmin desteklemediği her üstünlük bir zillettir.Aklın desteklemediği her ilimde delalettir,yoldan çıkmadır.
.وَ قالَ بَعْضُ العُلَماءِ السَّلَفِ : إذا أرادَ الله بالنَّاسِ خَيْراً جَعَلَ العِلْمَ في مُلوكِهمو المُلك في عُلَمائهم
Selef Ulemâsından birisi de şöyle dedi :Allah birinin hayrını isterse, ilmi onların kralları arasına koyar ve mülkü de onların âlimlerine verir.
وَ قالَ بَعْضُ البُلَغاءِ : العِلْمُ عِصْمَةُ المُلوكِ لأنّهُ يَمْنَعُهُم مِنْ الظُّلْمِ وَ يَرُدُّهُم إلى الحِلْمِ وَ يَصِدُهُم الأذِيةِ و يَعْطَفُهم عَلى الرَّعِيَةِ فَمِنْ حَقِّهِم .أنْ يَعْرِفوا حَقَّهُ وَ يَسْتَنْبِطُوا أهْلَه
Belâgatçılardan birisi de şöyle dedi; İlim kral için bir koruma vasıtasıdır,çünkü onun başkasına zulm etmesine engel olur, ve onu yumuşaklığa götürür.Başkalarına eziyetten uzak durur, halkına merhamet eder.O ilim adamının hakkını bilmesi ve ilim ehlinden bir şeyler öğrenmesi o kralların haklarıdır.
خُذْ مِنْ كُلِّ عِلْمٍ بِطَرَفٍ
وَ قالَ يَحْي بن خالِد لإبْنِهِ :( يَجِبُ ) عَلَيْكَ بِكُلٍ نَوْعٍ مِنْ العِلْمِ , فَخُذْ مِنْهُ ,فَإنَّ المرء عَدُوُُّ ما جَهْلِ , وَ أنا أكْرَهُ أنْ تَكونَ عَدو شَئ مِنْ :
:العِلمِ. و أنْشَدِ
Her İlmin Bir Tarafını Al :
Yahya B.Hâlid oğluna şöyle dedi : Oğlum,senin her çeşit ilmi öğrenmen gerekir.Sen o ilimden al çünkü kişi bilmediğinin düşmanıdır, ve ben ilimden bir şeye düşman olmaktan nefret ederim.Ve şu şiiri söyledi :
تَفَنَّنْ وَ خُذْ مِنْ كُلِّ عِلْمٍ فإنَّما يَفوقُ إمْرُؤُُ في كُلِّ فَنٍّ لَهُ عِلْمُ
فأنْتَ عَدُوُُ للذي أنْتَ جاهِلُُ بِهِ وَالعِلْمُ أنْتَ تُتْقِنُهُ سَلْمُُ
Sanat öğren ve her ilimden de al,çünkü insan bilgisi olduğu her ilimde yükselir.
Halbuki sen bilmediğinin düşmanısın yaptığın ilim de kurtuluştur,selamettir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder